संस्कृतजगत् ब्लॉग

वेद, व्याकरण, दर्शन और संस्कृत भाषा पर चिन्तन-मनन के लेख।

सभी लेख लघुप्रश्नाः · 14व्याकरण · 13ऋक्सूक्त · 9वैदिक साहित्य · 7संवादसूक्त · 4योगदर्शन · 4वैदिक आख्यान · 2मङ्गलाचरण · 2संस्कृत भाषा · 1सूक्तसंग्रह · 1बालगीत · 1यजुर्वेद · 1
✦ नवीनतम 2 सितम्बर 2021

वरुणसूक्त : ऋग्वेद ०१/२५

॥ देवता : वरुणः I ऋषि : शुनःशेप आजीगर्तिः I छन्द : गायत्री I स्वर : षड्जः ॥ यच्चिद्धि ते विशो यथा प्र देव वरुण व्रतम् ।मिनीमसि द्यविद्यवि ॥ ०१ मा नो वधाय हत्नवे जिहीळानस्य रीरधः ।मा हृणानस्य मन्यवे ॥ ०२वि मृळीकाय ते मनो…

पढ़ें →
व्याकरण · 5 जून 2021

अष्टाध्यायी : सामान्य परिचय

अष्टाध्यायी महर्षि पाणिनि की सर्वोत्कृत्ष्ट रचना है । यह लौकिक संस्कृत का सर्वोत्कृष्ट व्याकरणग्रन्थ है । यह सूत्र पद्धति में लिखा…

⏱ ≈6 मि.👁 1
व्याकरण · 1 जून 2021

महर्षि पाणिनि - संक्षिप्त परिचय ।

आचार्य पाणिनि के जीवन के विषय में प्रामाणिक सामग्री का अत्यन्त अभाव है । विभिन्न ग्रन्थाों में यत्किंचित प्राप्त विवरणों के आधार प…

⏱ ≈3 मि.👁 0
व्याकरण · 1 जून 2021

पाणिनि व उनके पूर्ववर्ती वैयाकरण ।

आचार्य पाणिनि से प्राचीन ८५ वैयाकरणों के नाम प्राप्त होते हैं । इनमें से १० वैयाकरणों के नाम पाणिनीय अष्टाध्यायी में दिये हैं । १५…

⏱ ≈3 मि.👁 1
बालगीत · 21 मई 2021

चटका ब्रूते चूँ चूॅं चूँ : संस्कृत बालगीत ।

चटका ब्रूते चूँ चूँ चूँवदति कुक्कुटः कुकडूँ कूॅं ।।गुञ्जति भृङ्गः गुं गुं गुंवदति कपोतः गुटरूँ गूँ ।।शिखिनः वाणी केका केकाटर्र–टर्…

⏱ ≈2 मि.👁 0
योगदर्शन · 18 मई 2021

पातञ्जल योग दर्शन : कैवल्यपाद (चतुर्थ अध्याय) ।।

जन्मौषधिमन्त्रतपःसमाधिजाः सिद्धयः ॥४.१॥ जात्यन्तरपरिणामः प्रकृत्यापूरात् ॥४.२॥ निमित्तमप्रयोजकं प्रकृतीनां वरणभेदस्तु ततः क्षेत्रि…

⏱ ≈4 मि.👁 0
योगदर्शन · 18 मई 2021

पातञ्जल योग दर्शन : विभूतिपाद (तृतीय अध्याय) ।।

देशबन्धश्चित्तस्य धारणा ॥३.१॥ तत्र प्रत्ययैकतानता ध्यानम् ॥३.२॥ तदेवार्थमात्रनिर्भासं स्वरूपशून्यमिव समाधिः ॥३.३॥ त्रयमेकत्र संयमः…

⏱ ≈6 मि.👁 0